Anton de Kom – De Nederlands-Surinaamse verzetsstrijder die vrijwel niemand kent

Anton de Kom (1898-1945) is afgelopen maandag als eerste Surinamer opgenomen in de Canon van Nederland. (De Canon van Nederland is een lijst van vijftig thema’s die een samenvatting geeft van de geschiedenis van Nederland.) Maar wie was deze verzetsheld precies?

Anton de Kom werd in 1898 geboren in Paramaribo, Suriname, als zoon van een voormalig slaaf. Hij slaagde voor zijn boekhouddiploma en verhuisde in 1920 naar Nederland. Inmiddels was de slavernij afgeschaft, maar het koloniale systeem draaide nog steeds op volle toeren.

Anton de Kom werd in Nederland bekend omdat hij opkwam voor burgerrechten voor Surinamers. Door zijn inzet voor burgerrechten kwam hij al snel bij de veiligheidsdiensten in beeld, die hem als bedreiging zagen.

Door de kennis die hij op deed vertrok de Kom begin jaren ’30 met zijn gezin naar Suriname. Hij wilde zich inzetten tegen de uitbuiting van zogenoemde contractarbeiders. Dit waren een aantal jaar daarvoor nog slaven, maar werden door deze zogenaamde contracten uitgebuit.

Maar zelfs in Suriname werd het leven hem moeilijk gemaakt. In die tijd had de Nederlandse overheid nog de macht in Suriname. De Kom wilde lezingen geven, maar deze werden verboden door de lokale autoriteiten die ingelicht waren vanuit Den Haag. De Kom richtte uiteindelijk een adviesbureau op, waar hij de aandacht trok van vele arbeiders.

bron: Nationaal Monument Kamp Vught

Velen arbeiders besloten steun te betuigen aan De Kom door zich te verzamelen bij de gevangenis waar hij werd vastgehouden. Dit liep op 7 februari 1933 uit de hand. De veiligheidsdiensten openden het vuur. Er vielen twee doden en 22 gewonden.

Anton de Kom heeft uiteindelijk 3 maanden in de gevangenis gezeten, en werd daarna met zijn gezin Suriname uitgezet. Eenmaal terug in Nederland gekomen zette hij zijn strijd onverminderd door. In 1934 publiceerde hij “Wij slaven van Suriname”, een boek waarin de Surinaamse geschiedenis voor eerst vanuit een antikoloniaal oogpunt werd beschreven.

Overleden in concentratiekamp

De Tweede Wereldoorlog brak uit. Anton de Kom sloot zich aan bij het communistisch verzet. Dit deed hij tot het moment dat een groot deel van het verzet werd opgepakt door de Duitsers. Op 7 Augustus 1944 werd hij opgepakt en overgebracht naar het Oranjehotel in Scheveningen.

De Kom werd naar verschillende concentratiekampen gestuurd. Hij overleed op 24 april 1945 in het Duitse kamp Sandbostel. De vrijheids- en verzetsstrijder is slechts 47 jaar geworden. Zijn lichaam werd in 1960 geïdentificeerd, nadat het was gevonden in een massagraf.

(Bron: NU.nl)